Program ndërgjegjësimi i KREN-it për shkollat e Kosovës

👨‍👩‍👧 Për prindër, mësues dhe nxënës

Lojërat dhe PEGI

Mosha PEGI dhe rreziqet e lojërave më të njohura, plus si ta lexosh etiketën PEGI në çdo lojë.

Roblox

Lojë / platformë lojërash
PEGI 7
Rrezik: mesatar

ℹ️ PEGI 7 (kontrolloni vlerësimin në dyqan)

Platforma lejon edhe fëmijë të vegjël, por përvojat e krijuara nga përdoruesit kanë nivele të ndryshme përmbajtjeje. Për bisedat Roblox ka nisur të kërkojë kontrolle moshe; ka kontroll prindëror të ndërtuar.

⚠️ Rreziqet
  • Biseda me të panjohur që mund të përpiqen ta nxjerrin fëmijën në aplikacione të tjera.
  • Mashtrime me „Robux falas”, shkëmbime artikujsh dhe faqe të rreme hyrjeje.
  • Shpenzime me Robux me kartën e prindit; disa përvoja kanë përmbajtje të papërshtatshme për moshën.
🛡️ Si ta bësh të sigurt
  • Cilësimet e sigurta: prindi krijon llogarinë e vet dhe e lidh me llogarinë e fëmijës te Cilësimet → Kontrollet prindërore.
  • Kufizo bisedën (chat) dhe kush mund ta kontaktojë fëmijën; caktoni nivelin e përmbajtjes sipas moshës.
  • Vendos kufirin mujor të shpenzimeve dhe mos e ruaj kartën; përdorni karta dhuratë zyrtare.
  • Aktivizo verifikimin në 2 hapa te Cilësimet → Siguria.
  • Mos fut kurrë emrin dhe fjalëkalimin në faqe që premtojnë Robux falas.

Minecraft

Lojë ndërtimi / krijuese
PEGI 7
Rrezik: i ulët

Vlerësimi PEGI për lojën. Serverët online dhe bisedat menaxhohen me kontrollet e llogarisë Microsoft/Xbox.

⚠️ Rreziqet
  • Serverë publikë të palëve të treta me biseda të pamoderuara.
  • Shkarkim i „mod”-eve dhe versioneve „falas” nga faqe jozyrtare që përmbajnë viruse.
  • Blerje në Marketplace me Minecoins.
🛡️ Si ta bësh të sigurt
  • Cilësimet e sigurta: përdorni llogari fëmije në grupin familjar Microsoft dhe kontrolloni me Xbox Family Settings kush mund të luajë dhe flasë me fëmijën.
  • Për fëmijët më të vegjël, luani në botë private ose vetëm me miq të njohur (Realms).
  • Shkarko lojën vetëm nga dyqani zyrtar ose minecraft.net; mod-et vetëm nga burime të besueshme dhe me ndihmën e një të rrituri.
  • Kufizo blerjet përmes miratimit të prindit (Ask to buy).

Fortnite

Lojë aksioni (battle royale)
PEGI 12
Rrezik: mesatar

Vlerësimi PEGI për lojën. Epic Games ka kontrolle prindërore dhe për fëmijët nën moshën e pëlqimit digjital disa funksione janë të kufizuara derisa prindi t'i miratojë.

⚠️ Rreziqet
  • Biseda me zë dhe tekst me lojtarë të panjohur.
  • Mashtrime me „V-Bucks falas” dhe vjedhje llogarie.
  • Blerje të shpeshta të skin-eve dhe presion nga shokët; kohë e gjatë loje.
🛡️ Si ta bësh të sigurt
  • Cilësimet e sigurta: në llogarinë Epic Games → Kontrollet prindërore, vendosni PIN prindi dhe kufizoni bisedën me zë/tekst (Askush ose Miqtë).
  • Kufizoni kërkesat për miqësi dhe blerjet; kërkoni PIN për çdo blerje.
  • Aktivizo verifikimin në 2 hapa në llogarinë Epic Games.
  • Bli V-Bucks vetëm brenda lojës ose në dyqanin zyrtar të konzolës.
  • Përdorni edhe kontrollet familjare të konzolës ose telefonit.

Free Fire

Lojë aksioni për celular (battle royale)
PEGI 12
Rrezik: mesatar

ℹ️ PEGI 12 (kontrolloni vlerësimin në dyqan)

Vlerësimi mund të ndryshojë sipas versionit dhe dyqanit; kontrolloni vlerësimin aktual në Google Play ose App Store.

⚠️ Rreziqet
  • Mashtrime me „diamante falas” dhe gjeneratorë të rremë që vjedhin llogari.
  • Blerje të shpeshta brenda lojës dhe kuti me shpërblime të rastësishme.
  • Biseda me zë dhe tekst me të panjohur; shitje dhe blerje llogarish jashtë lojës.
🛡️ Si ta bësh të sigurt
  • Cilësimet e sigurta: lidhe llogarinë me një llogari Google/Apple të mbrojtur me verifikim në dy hapa, mos luaj si „Guest”.
  • Fik mikrofonin dhe bisedën me lojtarët e panjohur nga cilësimet e zërit në lojë.
  • Kërko miratim prindi për blerjet përmes Family Link ose Kohës para ekranit.
  • Mos përdor aplikacione ose faqe që premtojnë diamante falas ose „hack”-e.

PUBG Mobile

Lojë aksioni për celular (battle royale)
PEGI 16
Rrezik: i lartë

ℹ️ PEGI 16 (kontrolloni vlerësimin në dyqan)

Vlerësimi mund të ndryshojë sipas versionit dhe dyqanit; kontrolloni vlerësimin aktual në Google Play ose App Store.

⚠️ Rreziqet
  • Dhunë realiste dhe biseda me zë me lojtarë të rritur.
  • Blerje dhe kuti me shpërblime të rastësishme (crate) që ngjajnë me lojërat e fatit.
  • Mashtrime me „UC falas” dhe shitje llogarish.
🛡️ Si ta bësh të sigurt
  • Cilësimet e sigurta: respektoni vlerësimin e moshës; për fëmijë më të vegjël zgjidhni lojëra me PEGI më të ulët.
  • Fik mikrofonin dhe bisedën e ekipit me të panjohur nga cilësimet e zërit.
  • Kërko miratim prindi për blerjet dhe vendos kufi kohe ditor.
  • Lidhe llogarinë me një llogari të mbrojtur me verifikim në dy hapa.

Call of Duty: Mobile

Lojë aksioni për celular (shooter)
PEGI 16
Rrezik: i lartë

ℹ️ PEGI 16 (kontrolloni vlerësimin në dyqan)

Vlerësimi mund të ndryshojë sipas versionit dhe dyqanit. Shumë versione të tjera të Call of Duty për konzolë janë PEGI 18.

⚠️ Rreziqet
  • Dhunë realiste me armë dhe gjuhë e ashpër në bisedat me zë.
  • Ngacmim dhe ofendime nga lojtarë të rritur.
  • Blerje brenda lojës dhe artikuj me shpërblime të rastësishme.
🛡️ Si ta bësh të sigurt
  • Cilësimet e sigurta: respektoni vlerësimin e moshës PEGI.
  • Te cilësimet e Audio, fik mikrofonin dhe bisedën me zë ose lejoje vetëm me miqtë.
  • Aktivizo filtrin e bisedës me tekst dhe raporto lojtarët ofendues.
  • Blerjet vetëm me miratim prindi dhe kufi mujor.

EA SPORTS FC

Lojë sportive (futboll)
PEGI 3
Rrezik: mesatar

Vlerësimi PEGI për lojën, me shënimin për blerje në lojë, përfshirë artikuj të rastësishëm me pagesë (paketat në Ultimate Team).

⚠️ Rreziqet
  • Paketat e lojtarëve në Ultimate Team janë artikuj të rastësishëm me pagesë, mekanizëm që i ngjan lojërave të fatit.
  • Shitje dhe blerje monedhash (coins) ose llogarish jashtë lojës, ndalohet dhe shpesh është mashtrim.
  • Vjedhje llogarie EA përmes faqeve të rreme me „FC Points falas”.
🛡️ Si ta bësh të sigurt
  • Cilësimet e sigurta: përdorni kontrollet familjare të konzolës/PC për të kufizuar shpenzimet dhe kërkoni PIN për blerje.
  • Në llogarinë EA aktivizo verifikimin e hyrjes (Login Verification) te Siguria.
  • Bisedoni me fëmijën se si funksionojnë paketat me rastësi dhe sa kushtojnë realisht.
  • Mos blej coins ose llogari nga faqe të palëve të treta.

GTA V dhe GTA Online

Lojë aksioni (botë e hapur)
PEGI 18
Rrezik: i lartë

Lojë vetëm për të rritur: dhunë e fortë, krime, drogë, gjuhë e keqe dhe përmbajtje seksuale. Nuk është për fëmijë, edhe pse shumë fëmijë e luajnë.

⚠️ Rreziqet
  • Dhunë realiste, krime dhe përmbajtje për të rritur që nuk janë për moshën e fëmijëve.
  • GTA Online: bisedë me zë dhe me tekst me të rritur të panjohur.
  • Blerje në lojë (Shark Cards) ku shpenzohen para reale pa kontroll.
  • Mashtrime me „para falas” në lojë dhe vjedhje llogarish.
🛡️ Si ta bësh të sigurt
  • Respektoni moshën PEGI 18 dhe zgjidhni lojëra të përshtatshme për moshën e fëmijës.
  • Aktivizoni kontrollin prindëror në konsolë (PlayStation, Xbox) ose në kompjuter, që të bllokohen lojërat PEGI 18.
  • Çaktivizoni bisedën me zë me të panjohur dhe blerjet pa leje.
  • Flisni me fëmijën pse disa lojëra janë vetëm për të rritur, në vend që thjesht ta ndaloni.

Moshat bazohen në kushtet e platformave dhe në vlerësimet PEGI në kohën e publikimit; mund të ndryshojnë. Mosha minimale nuk do të thotë që aplikacioni është i përshtatshëm për çdo fëmijë të asaj moshe.

🎮 PEGI

Si të lexosh vlerësimin PEGI

PEGI është sistemi evropian i moshave për lojërat. Numri tregon moshën minimale; ikonat tregojnë pse.

Moshat PEGI

PEGI 3

E përshtatshme për të gjitha moshat. Mund të ketë dhunë shumë të lehtë në kontekst komik ose fëmijëror (p.sh. personazhe vizatimorë), por asgjë që mund të frikësojë fëmijët e vegjël. Nuk ka gjuhë të keqe.

PEGI 7

Mund të ketë skena ose tinguj që mund të frikësojnë fëmijët e vegjël, ose dhunë shumë të butë dhe jo realiste.

PEGI 12

Mund të ketë dhunë pak më të qartë ndaj personazheve fantastikë ose dhunë jo realiste ndaj personazheve njerëzorë, si dhe gjuhë të lehtë fyese ose aludime seksuale të lehta.

PEGI 16

Dhuna ose aktivitetet seksuale duken si në jetën reale. Mund të ketë gjuhë më të ashpër, përdorim të duhanit, alkoolit ose drogave dhe aktivitete kriminale.

PEGI 18

Vetëm për të rritur. Mund të ketë dhunë të rëndë, dhunë ndaj personazheve të pambrojtur, përdorim të drogave të paraqitur pozitivisht ose përmbajtje seksuale eksplicite.

Çfarë tregojnë ikonat

Dhunë

Loja përmban skena dhune. Niveli varet nga numri PEGI: nga dhuna vizatimore te PEGI 7 deri te dhuna realiste dhe e rëndë te PEGI 18.

Gjuhë e keqe

Loja përmban sharje ose gjuhë fyese. Kujdes: bisedat me lojtarë të tjerë online nuk vlerësohen nga PEGI dhe mund të jenë shumë më të ashpra.

Frikë

Loja mund të jetë e frikshme ose shqetësuese për fëmijët e vegjël (te PEGI 7), ose ka skena horror më intensive (te PEGI 12 e më lart).

Lojëra fati

Loja përmban elemente që nxisin ose mësojnë lojëra fati (p.sh. kazino, bixhoz). Këto lojëra janë zakonisht PEGI 18.

Seks

Loja përmban lakuriqësi, aludime ose skena seksuale. Niveli varet nga numri PEGI.

Drogë

Loja tregon ose përmend përdorimin e drogave të paligjshme, alkoolit ose duhanit.

Diskriminim

Loja përmban paraqitje që mund të nxisin urrejtje ose diskriminim ndaj grupeve të caktuara njerëzish.

Blerje në lojë

Loja ofron mundësinë për të blerë me para reale artikuj, monedha virtuale, nivele ose abonime. Nëse shënimi thotë se përfshin artikuj të rastësishëm me pagesë (p.sh. kuti me shpërblime / loot boxes, paketa lojtarësh), lojtari paguan pa e ditur saktë çfarë do të marrë, mekanizëm që i ngjan lojërave të fatit. Vendosni kufij shpenzimesh dhe miratim prindi.

💡 Si ta përdorni PEGI

Numri PEGI tregon përshtatshmërinë sipas moshës, jo vështirësinë e lojës. Ikonat e përmbajtjes tregojnë pse ka marrë atë vlerësim. Vlerësimi gjendet në kutinë e lojës, në dyqanet zyrtare (PlayStation Store, Microsoft Store, Nintendo eShop, Google Play) dhe në faqen pegi.info.

↑↓ për të lëvizur · Enter për të hapurEsc për të mbyllur