WhatsApp
Mesazhe dhe thirrje
ℹ️ 13+ (kontrolloni kushtet aktuale)
Mosha minimale ndryshon sipas rajonit; në Evropë është 13 vjeç sipas kushteve të vitit 2024. Kontrolloni kushtet aktuale.
⚠️ Rreziqet
- Shtimi në grupe me persona të panjohur dhe përhapja e përmbajtjeve të papërshtatshme ose lajmeve të rreme.
- Mashtrime („Mami, kam numër të ri”, „më dërgo kodin që të erdhi gabimisht”) dhe vjedhja e llogarisë.
- Ngacmim në grupet e klasës dhe ndarja e fotove pa leje.
🛡️ Si ta bësh të sigurt
- Cilësimet e sigurta: Cilësimet → Privatësia → Grupet → Kontaktet e mia (ose Kontaktet e mia përveç...).
- Cilësimet → Llogaria → Verifikimi me dy hapa → aktivizo dhe vendos PIN.
- Te Privatësia: Fotoja e profilit, Rreth dhe I parë së fundi → Kontaktet e mia; aktivizo Hesht thirruesit e panjohur.
- Mos e ndaj kurrë kodin gjashtëshifror që vjen me SMS.
- Blloko dhe raporto kontaktet e panjohura që dërgojnë lidhje ose kërkojnë para.
ℹ️ 13+ (kontrolloni kushtet aktuale)
Shumë i përdorur në Kosovë për grupe familjare dhe të shkollës.
⚠️ Rreziqet
- Të panjohurit mund të shkruajnë direkt ose ta shtojnë fëmijën në grupe dhe komunitete.
- Mesazhe mashtruese: „Mami, ky është numri im i ri”, kërkesa për kodin me 6 shifra, lidhje me dhurata false.
- Grupe të mëdha të klasës ku përhapen foto, fyerje ose ngacmime.
- Numri i telefonit shihet nga të gjithë anëtarët e grupeve.
🛡️ Si ta bësh të sigurt
- Te cilësimet e privatësisë, kufizoni kush mund ta shtojë fëmijën në grupe dhe kush e sheh statusin online.
- Mos ia jepni askujt kodin e aktivizimit që vjen me SMS ose me thirrje.
- Bllokoni dhe raportoni numrat e panjohur që dërgojnë lidhje ose kërkojnë para.
- Fikni shkarkimin automatik të fotove dhe videove nga bisedat me të panjohur.
ℹ️ Kontrolloni kushtet aktuale, nuk rekomandohet për fëmijë
Telegram nuk ofron kontroll prindëror. Kanalet dhe grupet e mëdha publike janë pak të moderuara.
⚠️ Rreziqet
- Grupe dhe kanale publike me përmbajtje të dhunshme, për të rritur, ose me shitje të paligjshme.
- Shpërndarje e APK-ve, lojërave „crack” dhe skedarëve të dëmshëm.
- Shtim në grupe nga të panjohur dhe mesazhe private nga persona me profile të rreme.
🛡️ Si ta bësh të sigurt
- Cilësimet e sigurta: Cilësimet → Privatësia dhe siguria → Numri i telefonit → Askush; Kush mund të më gjejë me numër → Kontaktet e mia.
- Te Grupet dhe kanalet → Kush mund të më shtojë → Kontaktet e mia.
- Aktivizo Verifikimi në dy hapa (fjalëkalim shtesë) te Privatësia dhe siguria.
- Mos shkarko skedarë (.apk, .exe, .zip) nga grupet ose kanalet.
- Për fëmijët, preferoni aplikacione me kontroll prindëror.
Discord
Chat / komunitete lojërash
ℹ️ 13+ (në disa vende më shumë, kontrolloni kushtet aktuale)
Mosha minimale sipas kushteve të platformës; në disa vende kërkohet moshë më e lartë. Disa serverë janë vetëm për 18+.
⚠️ Rreziqet
- Serverë publikë pa moderim të mjaftueshëm, me gjuhë fyese ose përmbajtje për të rritur.
- Mesazhe private nga të rritur që shtiren si bashkëmoshatarë (grooming) dhe kalim në thirrje me zë/video.
- Lidhje mashtruese („Nitro falas”) dhe vjedhje llogarie.
🛡️ Si ta bësh të sigurt
- Cilësimet e sigurta: Cilësimet e përdoruesit → Privatësia dhe siguria (Content & Social) → filtro përmbajtjen e ndjeshme në mesazhet direkte.
- Çaktivizo Lejo mesazhe direkte nga anëtarët e serverit dhe lejo kërkesa miqësie vetëm nga Miqtë e miqve.
- Prindërit: përdorni Family Center te Cilësimet për të parë me kë komunikon fëmija (pa lexuar mesazhet).
- Aktivizo autentifikimin me dy faktorë te Llogaria ime.
- Bashkohu vetëm në serverë të njohur (p.sh. të shkollës ose të shokëve të njohur).
YouTube dhe YouTube Kids
Video
ℹ️ 13+ (YouTube); YouTube Kids për më të vegjlit me miratim prindi
Llogari e vetë YouTube kërkon 13+ sipas kushteve. Për fëmijët më të vegjël ka YouTube Kids dhe përvojën e mbikëqyrur përmes Google Family Link.
⚠️ Rreziqet
- Rekomandime automatike që mund të çojnë në përmbajtje të papërshtatshme ose të frikshme.
- Komente me lidhje mashtruese („Robux falas”) dhe reklama.
- Shikim i tepërt për shkak të luajtjes automatike (autoplay).
🛡️ Si ta bësh të sigurt
- Cilësimet e sigurta: për fëmijë të vegjël përdorni YouTube Kids dhe zgjidhni grupmoshën (p.sh. Parashkollor, Më të vegjlit, Më të mëdhenjtë) ose Vetëm përmbajtje e miratuar.
- Për fëmijët më të rritur, përdorni llogari të mbikëqyrur me Google Family Link me nivel përmbajtjeje sipas moshës.
- Aktivizo Modaliteti i kufizuar (Restricted Mode): Profili → Cilësimet → Të përgjithshme.
- Çaktivizo luajtjen automatike dhe përdor Kujtuesin për pushim (Remind me to take a break).
- Mos shtyp lidhje në komente ose përshkrime që premtojnë gjëra falas.
Mosha minimale sipas kushteve të platformës. Nuk ka kontroll prindëror të veçantë.
⚠️ Rreziqet
- Transmetime live me gjuhë të ashpër ose përmbajtje për të rritur; bisedat publike (chat) janë të vështira për t'u moderuar.
- Fëmijët që transmetojnë vetë mund të zbulojnë pa dashje shtëpinë, shkollën ose vendndodhjen.
- Presion për dhurata, abonime dhe „bits” me para reale.
🛡️ Si ta bësh të sigurt
- Cilësimet e sigurta: Cilësimet → Siguria dhe privatësia → blloko mesazhet private (Whispers) nga të panjohurit.
- Aktivizo autentifikimin me dy faktorë.
- Mos transmeto live pa leje dhe pa praninë e një prindi; mos trego fytyrën, uniformën ose dritaren e dhomës.
- Ndiq vetëm kanale të përshtatshme për moshën dhe raporto përmbajtjen e papërshtatshme.
ℹ️ 13+ (kontrolloni kushtet aktuale)
Mosha minimale sipas kushteve të platformës; kontrolloni kushtet aktuale për vendin tuaj.
⚠️ Rreziqet
- Videot dhe fotot ngarkohen në re (cloud), kujdes çfarë përmbajtje vendos.
- Shabllonet dhe efektet AI mund të përdoren për të ndryshuar fytyrat e të tjerëve pa leje.
- Lidhje e drejtpërdrejtë me TikTok për publikim të shpejtë pa menduar.
🛡️ Si ta bësh të sigurt
- Cilësimet e sigurta: mos ngarko video me persona të tjerë pa lejen e tyre.
- Kontrollo lejet e aplikacionit për Fotot dhe Mikrofonin (vetëm gjatë përdorimit).
- Mos përdor efekte AI për të tallur ose ndryshuar fytyrat e shokëve.
- Para publikimit, kontrollo nëse videoja zbulon shtëpinë, shkollën ose vendndodhjen.
Chatbot-et me inteligjencë artificiale (ChatGPT, Gemini etj.)
Asistentë AI
ℹ️ Zakonisht 13+, me leje prindi për nën 18 (ndryshon sipas platformës)
Çdo platformë ka kushtet e veta; disa ofrojnë kontrolle prindërore ose versione të mbikëqyrura për fëmijë (p.sh. përmes Google Family Link). Kontrolloni kushtet aktuale.
⚠️ Rreziqet
- Përgjigje të pasakta ose të shpikura që duken bindëse, mund të çojnë në gabime në detyra ose në këshilla të rrezikshme.
- Ndarja e të dhënave personale, fotove ose problemeve private me një shërbim që i ruan bisedat.
- Varësi emocionale nga „shoqëruesit” AI dhe përdorimi për kopjim në vend të të mësuarit.
🛡️ Si ta bësh të sigurt
- Cilësimet e sigurta: përdorni kontrollet prindërore të platformës nëse ofrohen (p.sh. lidhja e llogarisë së adoleshentit me llogarinë e prindit) dhe kontrollet e Family Link / Kohës para ekranit.
- Mos shkruaj emrin e plotë, adresën, shkollën, fjalëkalime ose foto personale.
- Te cilësimet e të dhënave, çaktivizo përdorimin e bisedave për trajnim nëse platforma e lejon.
- Kontrollo gjithmonë faktet në burime të besueshme dhe trego mësuesin kur përdor AI për detyra.
- Për probleme personale ose ndjenja të vështira, fol me një prind, mësues ose person të besuar, jo vetëm me AI.
Moshat bazohen në kushtet e platformave dhe në vlerësimet PEGI në kohën e publikimit; mund të ndryshojnë. Mosha minimale nuk do të thotë që aplikacioni është i përshtatshëm për çdo fëmijë të asaj moshe.
