Program ndërgjegjësimi i KREN-it për shkollat e Kosovës

👨‍👩‍👧 Për prindër, mësues dhe nxënës

Rrjetet sociale

Platformat ku ndahen foto, video dhe mesazhe me ndjekësit. Shumica kërkojnë të paktën 13 vjeç.

TikTok

Rrjet social / video
13+
Rrezik: i lartë

Mosha minimale sipas kushteve të platformës. Llogaritë e përdoruesve nën 16 vjeç kanë disa kufizime të paracaktuara (p.sh. mesazhet private).

⚠️ Rreziqet
  • Algoritmi mund të shfaqë shpejt përmbajtje të papërshtatshme, sfida të rrezikshme ose video që ndikojnë në vetëvlerësim.
  • Komente dhe mesazhe nga të panjohur; transmetimet live dhe „dhuratat” mund të shfrytëzohen për presion ose mashtrim.
  • Përdorim i tepërt për shkak të videove të pafundme (scroll pa fund) dhe ndikim në gjumë.
🛡️ Si ta bësh të sigurt
  • Cilësimet e sigurta: Profili → ☰ → Cilësimet dhe privatësia → Privatësia → aktivizo Llogari private.
  • Te Privatësia → Mesazhet direkte, Komentet dhe Duet/Stitch → zgjidh Miqtë ose Askush.
  • Prindërit: përdorni Lidhja familjare (Family Pairing) te Cilësimet dhe privatësia për kohë ekrani, Modalitet të kufizuar dhe kontroll të mesazheve.
  • Vendos kufirin ditor te Cilësimet → Koha dhe mirëqenia → Koha para ekranit.
  • Mos poste uniformën e shkollës, adresën ose vendndodhjen e shtëpisë.

Instagram

Rrjet social / foto dhe video
13+
Rrezik: i lartë

Mosha minimale sipas kushteve të platformës. Përdoruesit adoleshentë vendosen automatikisht në „Llogari adoleshenti” (Teen Account) me kufizime; për nën 16 vjeç ndryshimi i disa cilësimeve kërkon leje prindi.

⚠️ Rreziqet
  • Krahasimi me të tjerët dhe filtrat mund të ndikojnë në vetëvlerësim dhe imazhin e trupit.
  • Mesazhe nga të panjohur, profile të rreme dhe shantazh me foto (sextortion).
  • Ngacmim në komente, histori (stories) dhe grupe; ndarja e vendndodhjes.
🛡️ Si ta bësh të sigurt
  • Cilësimet e sigurta: Profili → ☰ → Privatësia e llogarisë → Llogari private.
  • Te Mesazhet dhe përgjigjet ndaj historive → lejo mesazhe vetëm nga njerëzit që ndjek.
  • Te Komentet dhe Fjalët e fshehura → aktivizo filtrimin e komenteve ofenduese.
  • Prindërit: përdorni Mbikëqyrja (Supervision) / Family Center e Meta-s për kohën, kufijtë dhe për të parë kë ndjek fëmija.
  • Aktivizo verifikimin në dy hapa: Qendra e llogarive → Fjalëkalimi dhe siguria → Autentifikimi me dy faktorë.

Snapchat

Mesazhe / rrjet social
13+
Rrezik: i lartë

Mosha minimale sipas kushteve të platformës.

⚠️ Rreziqet
  • Mesazhet „që zhduken” krijojnë ndjesi të rreme sigurie, fotot mund të ruhen me pamje ekrani ose me pajisje tjetër.
  • Snap Map mund të tregojë vendndodhjen e saktë të fëmijës.
  • Kërkesa miqësie nga të panjohur dhe shantazh me foto; seri (streaks) që krijojnë presion për përdorim të përditshëm.
🛡️ Si ta bësh të sigurt
  • Cilësimet e sigurta: Profili → ⚙️ Cilësimet → Kontrollet e privatësisë → Më kontakto → Miqtë e mi.
  • Snap Map: hap hartën → ⚙️ → aktivizo Modaliteti fantazmë (Ghost Mode).
  • Te Shiko historinë time → Miqtë e mi; te Shfaqu në Quick Add → çaktivizo.
  • Prindërit: përdorni Family Center (Qendra familjare) për të parë listën e miqve dhe për të raportuar.
  • Mos dërgo kurrë foto që nuk do të doje t'i shihte gjithë shkolla.

Facebook dhe Messenger

Rrjet social / mesazhe
13+
Rrezik: mesatar

Mosha minimale sipas kushteve të platformës. Adoleshentët kanë cilësime të paracaktuara më të rrepta dhe mund të përdoret Mbikëqyrja e Meta-s.

⚠️ Rreziqet
  • Profile të rreme dhe kërkesa miqësie nga të panjohur; mesazhe që kërkojnë foto ose takim.
  • Mashtrime me blerje, lotari të rreme dhe vjedhje llogarie përmes lidhjeve.
  • Informacione personale publike (shkolla, qyteti, familja) që ndihmojnë mashtruesit.
🛡️ Si ta bësh të sigurt
  • Cilësimet e sigurta: Menuja → Cilësimet dhe privatësia → Cilësimet → Kontrolli i privatësisë (Privacy Checkup).
  • Vendos postimet dhe listën e miqve në Miqtë; kush mund të të dërgojë kërkesë miqësie → Miqtë e miqve.
  • Te Messenger → Privatësia dhe siguria → Shpërndarja e mesazheve → dërgo kërkesat nga të panjohurit te Kërkesat ose mos i merr fare.
  • Aktivizo autentifikimin me dy faktorë te Qendra e llogarive → Fjalëkalimi dhe siguria.
  • Mos prano miqësi nga persona që nuk i njeh në jetën reale.

BeReal

Rrjet social / foto
13+
Rrezik: mesatar

ℹ️ 13+ (kontrolloni kushtet aktuale)

Mosha minimale sipas kushteve të platformës; kontrolloni kushtet aktuale.

⚠️ Rreziqet
  • Fotot me kamerën para dhe pas zbulojnë shpesh dhomën, shkollën ose njerëz të tjerë.
  • Vendndodhja mund të ndahet me postimet.
  • Postimet publike (Discovery) mund t'i shohin të panjohurit.
🛡️ Si ta bësh të sigurt
  • Cilësimet e sigurta: posto vetëm për Miqtë, jo publikisht.
  • Çaktivizo ndarjen e vendndodhjes para çdo postimi.
  • Prano si miq vetëm persona që i njeh në jetën reale.
  • Kontrollo çfarë shihet në sfond para se ta postosh.

Pinterest

Ide dhe imazhe
13+
Rrezik: i ulët

Mosha minimale sipas kushteve të platformës; llogaritë e adoleshentëve kanë cilësime private të paracaktuara.

⚠️ Rreziqet
  • Përmbajtje që ndikon në imazhin e trupit (dieta, „trupi ideal”).
  • Lidhje drejt faqeve të jashtme me reklama ose mashtrime.
  • Mesazhe nga të panjohur nëse llogaria është publike.
🛡️ Si ta bësh të sigurt
  • Cilësimet e sigurta: Cilësimet → Privatësia dhe të dhënat → mbaje profilin privat.
  • Te Mesazhet, lejo vetëm njerëzit që ndjek.
  • Kujdes kur shtyp lidhje që të çojnë jashtë Pinterest-it.
  • Raporto pin-et që nxisin dëmtim të vetes ose dieta ekstreme.

Moshat bazohen në kushtet e platformave dhe në vlerësimet PEGI në kohën e publikimit; mund të ndryshojnë. Mosha minimale nuk do të thotë që aplikacioni është i përshtatshëm për çdo fëmijë të asaj moshe.

↑↓ për të lëvizur · Enter për të hapurEsc për të mbyllur